{"id":855,"date":"2021-07-25T11:10:48","date_gmt":"2021-07-25T04:10:48","guid":{"rendered":"https:\/\/students.new88088.net\/2021\/07\/25\/vai-tro-va-co-hoi-cua-cac-thu-vien-trong-viec-luu-tru-va-quan-ly-du-lieu-mo-phuc-vu-cong-dong\/"},"modified":"2021-07-25T11:10:48","modified_gmt":"2021-07-25T04:10:48","slug":"vai-tro-va-co-hoi-cua-cac-thu-vien-trong-viec-luu-tru-va-quan-ly-du-lieu-mo-phuc-vu-cong-dong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lib.new88088.net\/vai-tro-va-co-hoi-cua-cac-thu-vien-trong-viec-luu-tru-va-quan-ly-du-lieu-mo-phuc-vu-cong-dong\/","title":{"rendered":"Vai tr\u00f2 v\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ph\u1ee5c vu c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng"},"content":{"rendered":"<h4><strong>D\u1eabn nh\u1eadp<\/strong><\/h4>\n<p>&#13;<\/p>\n<h4>D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m kh\u00f4ng m\u1edbi nh\u01b0ng ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a khi ti\u1ebfp c\u1eadn d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. M\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00ednh th\u1ee9c v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00e1 m\u1edbi m\u1ebb. Ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a cho r\u1eb1ng: \u201cD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u m\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 truy c\u1eadp, s\u1eed d\u1ee5ng ho\u1eb7c chia s\u1ebb theo m\u1ed9t gi\u1ea5y ph\u00e9p m\u1edf\u201d, bao g\u1ed3m m\u1ed9t phi\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ng\u1eafn g\u1ecdn c\u00f3 th\u1ec3 truy c\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 tham chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00ednh th\u1ee9c. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 c\u01a1 quan th\u00f4ng tin tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang tham gia v\u00e0o tr\u00e0o l\u01b0u d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. H\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o xu h\u01b0\u1edbng lan r\u1ed9ng c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf th\u00f4ng qua vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00fang ng\u00e0y c\u00e0ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y v\u1eeba t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111em l\u1ea1i kh\u00f4ng \u00edt th\u00e1ch th\u1ee9c cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta hi\u1ec7n nay.<\/h4>\n<p>&#13;<br \/>\n<strong>1. Kh\u00e1i qu\u00e1t v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do s\u1eb5n c\u00f3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 t\u00e1i xu\u1ea5t b\u1ea3n theo \u00fd mu\u1ed1n, kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi b\u1ea3n quy\u1ec1n, b\u1eb1ng s\u00e1ng ch\u1ebf ho\u1eb7c c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf ki\u1ec3m so\u00e1t kh\u00e1c. M\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a phong tr\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c phong tr\u00e0o &#8220;m\u1edf&#8221; kh\u00e1c nh\u01b0 m\u00e3 ngu\u1ed3n m\u1edf, ph\u1ea7n c\u1ee9ng m\u1edf, n\u1ed9i dung m\u1edf, ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edf, truy c\u1eadp m\u1edf v\u00e0 khoa h\u1ecdc m\u1edf. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a phong tr\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c song h\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 gia t\u0103ng c\u1ee7a quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu tr\u00ed tu\u1ec7.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nTri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp t\u1eeb l\u00e2u (nh\u01b0 trong khoa h\u1ecdc truy\u1ec1n th\u1ed1ng Mertonian), nh\u01b0ng thu\u1eadt ng\u1eef \u201cd\u1eef li\u1ec7u m\u1edf\u201d ch\u1ec9 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a Internet v\u00e0 World Wide Web v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1edbi s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edf d\u1eef li\u1ec7u nh\u01b0 Data.gov v\u00e0 Data.gov.uk. D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf li\u00ean k\u1ebft (linked open data) [9].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u1eadt thi\u1ebft cho qu\u00e1 tr\u00ecnh truy c\u1eadp m\u1edf. Khi c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u h\u00e0n l\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho to\u00e0n x\u00e3 h\u1ed9i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edf (Open Educational Resources &#8211; OER), th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c lan r\u1ed9ng [11]. D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 tham gia \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, qua \u0111\u00f3 gi\u00fap x\u00e2y d\u1ef1ng x\u00e3 h\u1ed9i ti\u00ean ti\u1ebfn v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4758\" src=\"https:\/\/new88088.net\/tttv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/2019-01-03_1-300x198.jpg\" alt=\"2019-01-03_1\" width=\"300\" height=\"198\" \/>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<i>H\u00ecnh 1. B\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf [9]<\/i>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u phi v\u0103n b\u1ea3n (non-textual material) nh\u01b0 d\u1eef li\u1ec7u b\u1ea3n \u0111\u1ed3, b\u1ed9 gen, c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t ho\u00e1 h\u1ecdc, c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ee9c to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc, d\u1eef li\u1ec7u y h\u1ecdc, sinh h\u1ecdc&#8230; C\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u01b0\u1eddng n\u1ea3y sinh v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng h\u1ee3p th\u00e0nh nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u01a1 quan l\u01b0u tr\u1eef, ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3i chung gi\u1eef m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c ti\u1ebfp c\u1eadn ho\u1eb7c chia s\u1ebb c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nC\u00f3 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c truy c\u1eadp ho\u1eb7c s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1edfi c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c, ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 t\u01b0 nh\u00e2n. Vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai qua c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u01b0 h\u1ea1n ch\u1ebf truy c\u1eadp, gi\u1ea5y ph\u00e9p, b\u1ea3n quy\u1ec1n, b\u1eb1ng s\u00e1ng ch\u1ebf v\u00e0 ph\u00ed truy c\u1eadp ho\u1eb7c s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf cho r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00e0y ch\u1ed1ng l\u1ea1i h\u00e0ng ho\u00e1 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eefng d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p s\u1eb5n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n ho\u1eb7c ph\u1ea3i tr\u1ea3 ph\u00ed truy c\u1eadp. Ngo\u00e0i ra, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n s\u1ef1 cho ph\u00e9p th\u00eam, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c lo\u1ea1i t\u00e1i s\u1eed d\u1ee5ng (nh\u01b0 t\u1ea1o ra c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u00e1i sinh) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1eb1ng gi\u1ea5y ph\u00e9p.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra d\u1eef li\u1ec7u th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng xem x\u00e9t quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu, c\u1ea5p ph\u00e9p v\u00e0 t\u00e1i s\u1eed d\u1ee5ng, thay v\u00e0o \u0111\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng x\u00e1c nh\u1eadn b\u1ea3n quy\u1ec1n s\u1ebd \u0111\u01b0a d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0o mi\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ed9ng. V\u00ed d\u1ee5, nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng coi c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u ph\u00e1t sinh t\u1eeb c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u00f4ng b\u1ed1 trong m\u1ed9t t\u1ea1p ch\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ti\u1ebft l\u1ed9 ng\u1ea7m \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0o c\u00e1c n\u1ed9i dung. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c thi\u1ebfu gi\u1ea5y ph\u00e9p s\u1ebd l\u00e0m cho vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng d\u1eef li\u1ec7u tr\u00ean tinh th\u1ea7n &#8220;M\u1edf&#8221;. Do s\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn n\u00e0y n\u00ean c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f4ng c\u1ed9ng ho\u1eb7c t\u01b0 nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00f3, b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 b\u1eb1ng b\u1ea3n quy\u1ec1n v\u00e0 sau \u0111\u00f3 b\u00e1n l\u1ea1i n\u00f3 cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng s\u1eed d\u1ee5ng.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>2.\u00a0Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef \u1edf r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ec7 th\u1ed1ng kh\u00e1c nhau. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thi\u1ebft y\u1ebfu. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c c\u01a1 quan th\u00f4ng tin v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u01b0 vi\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng ti\u1ec1m n\u0103ng v\u00e0 thu\u1eadn l\u1ee3i l\u1edbn h\u01a1n khi tham gia qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, c\u01a1 b\u1ea3n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 cung c\u1ea5p tri th\u1ee9c \u0111\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng h\u1ee9a h\u1eb9n nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai b\u1ec1n v\u1eefng h\u01a1n cho c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u01b0 vi\u1ec7n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nC\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111ang gi\u1eef vai tr\u00f2 ng\u00e0y c\u00e0ng quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf. Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf gi\u00fap h\u1ecd n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh truy c\u1eadp xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n ra thu\u1eadn l\u1ee3i h\u01a1n. Ch\u00ednh vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean t\u1eeb d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf s\u1ebd gi\u00fap cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n d\u1ec5 d\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n. Nh\u1edd v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4759\" src=\"https:\/\/new88088.net\/tttv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/2019-01-03_2-300x228.jpg\" alt=\"2019-01-03_2\" width=\"300\" height=\"228\" \/>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<i>H\u00ecnh 2. L\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a t\u01b0 li\u1ec7u h\u00e0n l\u00e2m truy c\u1eadp m\u1edf [5]<\/i>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nB\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tham gia \u0111\u00f3ng g\u00f3p d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n cho c\u00e1c kho d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 vi\u1ec7n l\u01b0u tr\u1eef. C\u00e1c ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf n\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ea3 v\u1ec1 quy m\u00f4 v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0o ti\u1ebfn tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng kho t\u01b0 li\u1ec7u kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nNgo\u00e0i vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u0169ng c\u1ea7n ch\u00fa tr\u1ecdng h\u01a1n v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ea5p ph\u00e9p c\u1ee7a c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf. Ph\u1ea7n l\u1edbn ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 tu\u00e2n theo gi\u1ea5y ph\u00e9p \u0111\u1ea1i ch\u00fang (GNU &#8211; GPL). Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng c\u0169ng c\u00f3 nhu c\u1ea7u gi\u1edbi h\u1ea1n m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i nguy\u00ean m\u1edf c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 nh\u1eefng n\u1ed9i dung n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb r\u1ed9ng r\u00e3i, nh\u1eefng n\u1ed9i dung n\u00e0o c\u1ea7n c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u b\u1ea3n quy\u1ec1n. Gi\u1ea5y ph\u00e9p cho nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u1ebd \u1edf d\u1ea1ng CC (gi\u1ea5y ph\u00e9p s\u00e1ng t\u1ea1o chung &#8211; Creative Commons).&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nS\u1ef1 gia t\u0103ng c\u1ee7a vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111i\u1ec7n t\u1eed \u0111\u00e3 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c vai tr\u00f2 th\u00f4ng tin truy\u1ec1n th\u1ed1ng. Nh\u01b0ng n\u1ebfu cho r\u1eb1ng th\u01b0 vi\u1ec7n s\u1ebd n\u1eafm gi\u1eef vai tr\u00f2 trung t\u00e2m c\u1ee7a khoa h\u1ecdc h\u01b0\u1edbng d\u1eef li\u1ec7u ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a th\u1eadt s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c. Tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i, nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i qu\u00e1 ch\u1eadm th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c v\u01b0\u1ee3t qua v\u00e0 b\u1ecf l\u1ea1i ph\u00eda sau. M\u1ed1i quan t\u00e2m ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u khoa h\u1ecdc v\u00e0 nhu c\u1ea7u v\u1ec1 c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 h\u01b0\u1edbng d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0a ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i cho th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 thi\u1ebft l\u1eadp ch\u00ednh m\u00ecnh nh\u01b0 vai tr\u00f2 trung t\u00e2m trong c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf nghi\u00ean c\u1ee9u [2].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nH\u1ec7 th\u1ed1ng xu\u1ea5t b\u1ea3n khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ph\u1ee9c t\u1ea1p. Quy tr\u00ecnh xu\u1ea5t b\u1ea3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 ph\u1ecfng nh\u01b0 m\u1ed9t v\u00f2ng l\u1eb7p \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, v\u1edbi c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1edbi c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, h\u1ec7 th\u1ed1ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 ph\u1ecfng nhi\u1ec1u h\u01a1n nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi v\u1edbi c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 m\u1edbi v\u00e0 vai tr\u00f2 ng\u00e0y c\u00e0ng ch\u1ed3ng ch\u00e9o nhau. Ng\u00e0y nay, c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1edbi c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed, m\u00e0 c\u00f2n cho c\u00e1c kho c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c kho c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 v\u00e0 gi\u1eef c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u x\u00e1m c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m ch\u00ednh th\u1ee9c. Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u00e0m gi\u1ea3m vai tr\u00f2 thu nh\u1eadn c\u1ee7a th\u01b0 vi\u1ec7n, trong khi c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed truy c\u1eadp m\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n vai tr\u00f2 ph\u00e2n ph\u1ed1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ty xu\u1ea5t b\u1ea3n. C\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh v\u00f2ng \u0111\u1eddi d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p n\u1ec1n t\u1ea3ng cho vi\u1ec7c xem x\u00e9t nh\u1eefng c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f3 s\u1eb5n cho c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c chia s\u1ebb d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u. V\u00f2ng \u0111\u1eddi d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Kho l\u01b0u tr\u1eef D\u1eef li\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Anh ph\u00e2n bi\u1ec7t 6 giai \u0111o\u1ea1n trong v\u00f2ng \u0111\u1eddi d\u1eef li\u1ec7u, bao g\u1ed3m: t\u1ea1o ra d\u1eef li\u1ec7u, x\u1eed l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u, ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u, b\u1ea3o t\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u, cho ph\u00e9p truy c\u1eadp t\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i d\u1eef li\u1ec7u. Nhi\u1ec1u trong s\u1ed1 c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ebf \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c k\u1ef9 n\u0103ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u01b0 vi\u1ec7n [2].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4760\" src=\"https:\/\/new88088.net\/tttv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/2019-01-03_3-300x290.jpg\" alt=\"2019-01-03_3\" width=\"300\" height=\"290\" \/>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<i>H\u00ecnh 3. V\u00f2ng \u0111\u1eddi d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u [10]<\/i>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nC\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u1ea7n t\u00edch c\u1ef1c tham gia ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00ednh s\u00e1ch d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a c\u01a1 s\u1edf, bao g\u1ed3m c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch v\u1ec1 t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng. Vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 tu\u1ef3 bi\u1ebfn th\u00edch nghi c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i th\u00edch h\u1ee3p trong v\u00f2ng \u0111\u1eddi d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ebd gi\u00fap cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n ti\u1ebfp c\u1eadn nhanh h\u01a1n v\u00e0o c\u00e1c kho d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n [7]. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 vai tr\u00f2 to l\u1edbn trong vi\u1ec7c h\u1ed7 tr\u1ee3 cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 m\u1edf ra c\u00e1c d\u00f2ng c\u00f4ng vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd, chia s\u1ebb v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u1ea7u ra nghi\u00ean c\u1ee9u. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01b0 vi\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trung t\u00e2m trong vi\u1ec7c h\u1ed7 tr\u1ee3 n\u00e0y [1].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n\u0110\u1ec3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ed1i \u01b0u ho\u00e1 ti\u1ec1m n\u0103ng cho vi\u1ec7c chia s\u1ebb v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf trong t\u01b0\u01a1ng lai, K\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u (Data Management Plan &#8211; DMP) c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd c\u00e2n nh\u1eafc b\u1ea5t k\u1ef3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra v\u00e0 nh\u1eadn di\u1ec7n c\u00e1c c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua ch\u00fang. DMP n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u nh\u01b0 l\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u \u201cs\u1ed1ng\u201d ph\u00e1c th\u1ea3o c\u00e1ch d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thao t\u00e1c trong v\u00e0 sau d\u1ef1 \u00e1n nghi\u00ean c\u1ee9u [6].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nB\u1ea3n ch\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean trong c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u chuy\u00ean ng\u00e0nh trong nhi\u1ec1u n\u0103m. C\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u chuy\u00ean ng\u00e0nh \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u d\u1ef1 \u0111o\u00e1n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 n\u1ebfu th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecb t\u1ee5t h\u1eadu, th\u01b0 vi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0 vi\u1ec7n th\u00f4ng minh. Th\u01b0 vi\u1ec7n s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ec3 ho\u00e0 nh\u1eadp v\u00e0o nh\u1eefng xu h\u01b0\u1edbng m\u1edbi (nh\u01b0 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p 4.0, d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn, h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u00f4ng minh\u2026), trong \u0111\u00f3 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i kh\u00e1 m\u1edbi m\u1ebb v\u00e0 ti\u1ec1m n\u0103ng. D\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng, nhu c\u1ea7u cho c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 h\u01b0\u1edbng d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean mang l\u1ea1i c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i l\u1edbn v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n n\u1eb1m trong kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. Ngo\u00e0i ra, trong vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh ti\u1ec1m t\u00e0ng kh\u00e1c, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c th\u00fac \u0111\u1ea9y h\u1ecd v\u01b0\u01a1n l\u00ean n\u1eafm b\u1eaft c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edbi.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nN\u1ebfu c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c ho\u00e0n th\u00e0nh vai tr\u00f2 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec c\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn mang t\u00ednh \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u cho d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vai tr\u00f2 c\u1ee7a th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01b0 vi\u1ec7n s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edd nh\u1ea1t h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng b\u1ecb t\u1ee5t h\u1eadu so v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>3.\u00a0C\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1edbi c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n khi l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ph\u00e1t sinh ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o ra c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c b\u1ed5 sung ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng. Qua \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u00fap cho th\u01b0 vi\u1ec7n l\u1edbn m\u1ea1nh h\u01a1n v\u1ec1 quy m\u00f4 m\u00e0 c\u00f2n h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 n\u00e2ng cao ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5c v\u1ee5. Khi d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 chia s\u1ebb r\u1ed9ng r\u00e3i s\u1ebd k\u00edch th\u00edch nhu c\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng, n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng truy c\u1eadp m\u1edf \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nB\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u0169ng t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ea1nh tranh cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. R\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ec7 th\u1ed1ng kh\u00e1c s\u1ebd tham gia v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng, gi\u00fap cho h\u1ecd v\u1eefng ch\u1eafc h\u01a1n ti\u1ebfn v\u00e0o nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ed5i m\u1edbi mang t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed, ho\u00e0 v\u00e0o d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a khoa h\u1ecdc m\u1edf \u0111ang d\u1ea7n chi\u1ebfm gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi [4].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111a d\u1ea1ng trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i b\u00f9ng n\u1ed5 th\u00f4ng tin d\u1eef li\u1ec7u nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00f4ng nh\u1ecf cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00fang. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh c\u00f4ng ngh\u1ec7, vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf v\u1edbi kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00f3 c\u1ea5u h\u00ecnh m\u1ea1nh v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n l\u01b0u tr\u1eef l\u1edbn. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e1t sinh c\u00e1c chi ph\u00ed cho th\u01b0 vi\u1ec7n. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c chuy\u00ean vi\u00ean qu\u1ea3n tr\u1ecb h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t chi ph\u00ed l\u1edbn v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 chuy\u00ean m\u00f4n cao.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nKhi d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u1edbn, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ea3o m\u1eadt c\u1ee7a ch\u00fang. Vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o d\u1eef li\u1ec7u kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng ho\u1eb7c m\u00e3 ho\u00e1 sai l\u1ec7ch c\u0169ng \u0111\u1eb7t ra th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. H\u1ecd c\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ed9i ng\u0169 nh\u1eefng chuy\u00ean gia b\u1ea3o m\u1eadt t\u1ed1t \u0111\u1ec3 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ch l\u1ea1c v\u00e0 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n. D\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 t\u1ed1t. C\u00f3 nh\u1eefng ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u tuy nh\u1ecf nh\u01b0ng ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng c\u00f4 \u0111\u1ecdng nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n tri th\u1ee9c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1eabn mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u h\u1eefu \u00edch r\u1ea5t l\u1edbn.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nV\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00ednh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb c\u00f4ng khai c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c r\u1ea5t l\u1edbn. T\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u1eafn c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u0169 nh\u01b0ng lu\u00f4n m\u1edbi trong c\u00e1c kho tri th\u1ee9c kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Khi tham gia v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u1ea7n ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u00ednh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m so v\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nV\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 ho\u00e1 trong l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u n\u00f3i chung v\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf n\u00f3i ri\u00eang c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00f4ng nh\u1ecf cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef d\u1ef1 ph\u00f2ng c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c. Khi h\u1ec7 th\u1ed1ng ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00ecnh to ra, nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u s\u1ebd ph\u00e1t sinh, \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u1ea3 n\u0103ng x\u1eed l\u00fd v\u00e0 v\u1eadn h\u00e0nh h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao h\u01a1n.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nV\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng, d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn v\u00e0 s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u1eabn \u0111ang nghi\u00eang v\u1ec1 c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u h\u00e0n l\u00e2m b\u1ea3n quy\u1ec1n. C\u00f3 m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng l\u1ef1a ch\u1ecdn \u201ct\u00e0i nguy\u00ean ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng\u201d, \u201ct\u00e0i nguy\u00ean chu\u1ea9n\u201d \u0111\u00e3 \u0103n s\u00e2u v\u00e0o t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng th\u01b0 vi\u1ec7n. H\u1ecd lu\u00f4n cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n, b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u1ea3n quy\u1ec1n, t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i ho\u00e1\u2026 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 an to\u00e0n khi s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n khi tri\u1ec3n khai ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ph\u1ee5c v\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0ng c\u1ea7n m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i h\u01a1n n\u1eefa trong t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f3 g\u00f3c nh\u00ecn tho\u00e1ng h\u01a1n v\u1edbi c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nQu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1ed1 ho\u00e1 v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u theo ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u00e0nh t\u00e0i li\u1ec7u s\u1ed1 ho\u00e1 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n hi\u1ec7n nay. Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 \u0111\u01b0a c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u s\u1ed1 ho\u00e1 l\u00ean Internet c\u0169ng t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ec1m l\u1ef1c, c\u00f4ng s\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 th\u1eddi gian c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. N\u1ebfu trong qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u1edf th\u00ec s\u1ebd t\u1ed1t h\u01a1n, s\u1ebd t\u1ea1o ra c\u01a1 h\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1edbi. Ngo\u00e0i ra, d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf v\u00e0 c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e9p m\u1edf c\u0169ng s\u1ebd chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1ed9c t\u1ea7ng l\u1edbp ngh\u00e8o, nh\u1eefng n\u01a1i thi\u1ebfu ngu\u1ed3n kinh ph\u00ed \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n nghi\u00ean c\u1ee9u. D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0y s\u1ebd gi\u00fap m\u1edf r\u1ed9ng, t\u1ea1o c\u01a1 h\u1ed9i h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ebfn cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng x\u00e3 h\u1ed9i.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>4. Xu h\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf mang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef trong c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng b\u1ea3n quy\u1ec1n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh c\u00f4ng b\u1eb1ng trong vi\u1ec7c cung c\u1ea5p tri th\u1ee9c \u0111\u1ebfn cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng x\u00e3 h\u1ed9i. M\u1ed7i h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m m\u1ea1nh v\u00e0 y\u1ebfu ri\u00eang, h\u1ec7 th\u1ed1ng l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u0169ng v\u1eady. N\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf song h\u00e0nh v\u1edbi vi\u1ec7c kh\u1eafc ph\u1ee5c d\u1ea7n nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m h\u1ea1n ch\u1ebf lu\u00f4n l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ea7y th\u00e1ch th\u1ee9c nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ea7y c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi xem nh\u01b0 l\u00e0 s\u00e1ng ki\u1ebfn bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i quan tr\u1ecdng v\u00e0 ch\u1ee7 ch\u1ed1t. S\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a \u0111\u1ed1i t\u00e1c Ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edf (Open Government Partnership &#8211; OGP) v\u00e0o th\u00e1ng 09\/2011, c\u00f9ng v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u00f3 s\u1ef1 cam k\u1ebft to\u00e0n c\u1ea7u r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n cho ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edf. V\u00e0o n\u0103m 2013, c\u00e1c qu\u1ed1c gia thu\u1ed9c kh\u1ed1i G8 \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf (Open Data Charter), cam k\u1ebft l\u00e0m cho d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee7a khu v\u1ef1c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1edf n\u00ean &#8220;m\u1edf m\u1eb7c \u0111\u1ecbnh&#8221;. K\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3, Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf G8 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u01a1 b\u1ea3n cho c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7; \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b\u00e1 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf tr\u00ean c\u00e1c di\u1ec5n \u0111\u00e0n qu\u1ed1c t\u1ebf kh\u00e1c v\u00e0 v\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ea7y ti\u1ec1m n\u0103ng [8].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nS\u1ef1 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a OGP \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi s\u1ef1 gia t\u0103ng c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf di\u1ec5n ra tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf, n\u00f3 bao g\u1ed3m c\u1ea3 \u0111\u1ed1i t\u00e1c v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf (Partnership for Open Data). Nh\u00f3m l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u Ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edf c\u1ee7a Ng\u00e2n h\u00e0ng Th\u1ebf gi\u1edbi (World Bank Open Government Data Working Group) \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00ednh s\u1eb5n s\u00e0ng d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf (Open Data Readiness Assessment &#8211; ODRA) gi\u00fap c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u1ed9 s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 tri\u1ec3n khai c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf. Qu\u1ef9 Web (Web Foundation) v\u00e0 Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Ph\u00e1t tri\u1ec3n Qu\u1ed1c t\u1ebf (International Development Research Centre &#8211; IDRC) \u0111ang \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i m\u1ea1ng nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf (Open Data Research Network &#8211; ODRN), \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi k\u1ebft n\u1ed1i v\u00e0 chia s\u1ebb c\u00e1c kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd. Open Data Barometer (ODB) \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111o chu\u1ea9n m\u1ef1c cho c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf kh\u00e1c nhau tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nNh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00edch l\u1ec7 vi\u1ec7c n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. M\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ph\u00e1t huy s\u1ebd ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u00ednh b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf cho t\u1eebng ch\u00ednh ph\u1ee7. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c to\u00e0n c\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng vi\u1ec7c chu\u1ea9n ho\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u1ec1 d\u00e0i h\u1ea1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cho nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a m\u1ed7i qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi [8].&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nC\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u01b0 vi\u1ec7n l\u1edbn nh\u1ecf tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u01b0 nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0o \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u1ef1a theo tr\u00e0o l\u01b0u d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf n\u00e0y. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0ng m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 n\u00e2ng cao t\u1ea7m v\u00f3c, kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1ecb th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng cao c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>K\u1ebft lu\u1eadn<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ch\u1ee9a nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a v\u1edbi ph\u1ea1m vi r\u1ea5t r\u1ed9ng l\u1edbn kh\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 c\u00f2n gi\u00fap cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ec1n v\u1eefng h\u01a1n. L\u01b0u tr\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng m\u1edbi c\u1ee7a nhi\u1ec1u th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng chi\u1ebfm m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed quan tr\u1ecdng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7t ra th\u00e1ch th\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n trong vi\u1ec7c n\u00e2ng t\u1ea7m gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh. \u0110\u1ec3 ph\u00e1t huy vai tr\u00f2 ti\u00ean phong trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c ngu\u1ed3n d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf ph\u1ee5c v\u1ee5 h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c d\u00e0i h\u1ea1n h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n n\u1eefa c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>T\u00c0I LI\u1ec6U THAM KH\u1ea2O<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n1.\u00a0<i>C\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n: c\u00e1c vai tr\u00f2 v\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i trong Khoa h\u1ecdc M\u1edf<\/i>.\u00a0<a href=\"https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Education\/cac-thu-vien-cac-vai-tro-va-co-hoi-trong-khoa-hoc-\">https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Education\/cac-thu-vien-cac-vai-tro-va-co-hoi-trong-khoa-hoc-<\/a>\u00a0mo-5706.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n2.\u00a0<i>C\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ch\u00ednh trong qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u<\/i>.\u00a0<a href=\"https:\/\/letrungnghia.mangvn.\/\">https:\/\/letrungnghia.mangvn.<\/a>\u00a0org\/Education\/cac-thu-vien-co-the-dong-vai-tro- chinh-trong-quan-ly-du-lieu-nghien-cuu-5708.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n3.\u00a0<i>C\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u truy c\u1eadp m\u1edf &#8211; Th\u01b0 vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc An Giang<\/i>.\u00a0<a href=\"http:\/\/lib.agu.edu.vn\/co-so-du-lieu\/truy-\">http:\/\/lib.agu.edu.vn\/co-so-du-lieu\/truy-<\/a>\u00a0cap-mo\/74-co-so-du-lieu. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 28\/2\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n4.\u00a0<i>Khoa h\u1ecdc M\u1edf &#8211; Open Science<\/i>.\u00a0<a href=\"http:\/\/vnfoss.\/\">http:\/\/vnfoss.<\/a>\u00a0b l o g s p o t . c o m \/ 2 0 1 6 \/ 0 5 \/ k h o a &#8211; h oc &#8211; m o &#8211; o p e n &#8211; science.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n5.\u00a0<i>L\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a t\u01b0 li\u1ec7u h\u00e0n l\u00e2m truy c\u1eadp m\u1edf<\/i>.\u00a0<a href=\"https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Author\/loi-ich-cua-\">https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Author\/loi-ich-cua-<\/a>\u00a0tu-lieu-han-lam-truy-cap-mo-5869.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n6.\u00a0<i>Th\u00ed \u0111i\u1ec3m D\u1eef li\u1ec7u Nghi\u00ean c\u1ee9u M\u1edf l\u00e0 g\u00ec<\/i>? https:\/\/ letrungnghia.mangvn.org\/Policy\/thi-diem-du-lieu- nghien-cuu-mo-la-gi-5715.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 28\/2\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n7.\u00a0<i>Vai tr\u00f2 n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n: qu\u1ea3n l\u00fd d\u1eef li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u<\/i>.\u00a0<a href=\"https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Edu-\">https:\/\/letrungnghia.mangvn.org\/Edu-<\/a>\u00a0cation\/vai-tro-noi-bat-cua-cac-thu-vien-quan-ly-du- lieu-nghien-cuu-5707.html. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n8.\u00a0<strong>Ellen Broad, Fiona Smith, Dawn Duhaney, Liz Carolan.\u00a0<\/strong><i>Open data in government: how to bring about change, Open Data Institute<\/i>. &#8211; 2015.<a href=\"https:\/\/nlv.gov.vn\/%20http:\/opengov.si.md\/wp-content\/uploads\/\">\u00a0<\/a><a href=\"http:\/\/opengov.si.md\/wp-content\/uploads\/\">http:\/\/opengov.si.md\/wp-content\/uploads\/<\/a>2015\/02\/255887396-Open-data-in-government-how-to-bring-about-change.pdf. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 28\/2\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n9.\u00a0<i>Open data<\/i>.\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_data.\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_data.<\/a>\u00a0Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n10.\u00a0<i>Research data lifecycle<\/i>.\u00a0<a href=\"http:\/\/library.nuigal-\/\">http:\/\/library.nuigal-<\/a>\u00a0way.ie\/digitalscholarship\/researchdata\/research- datalifecycle\/. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n11.\u00a0UNESCO.\u00a0<i>Introduction to Open Access<\/i>. &#8211; 2015.\u00a0<a href=\"http:\/\/unesdoc.unesco.org\/images\/0023\/002319\/\">http:\/\/unesdoc.unesco.org\/images\/0023\/002319\/<\/a>\u00a0231920E.pdf. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 01\/3\/2018.&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<strong>_________________<\/strong>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<em><strong>ThS. Nguy\u1ec5n Danh Minh Tr\u00ed<\/strong><\/em>&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\nKhoa Th\u01b0 vi\u1ec7n &#8211; Th\u00f4ng tin h\u1ecdc, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Tp. H\u1ed3 Ch\u00ed Minh&#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n<i>Ngu\u1ed3n: T\u1ea1p ch\u00ed Th\u01b0 vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam. &#8211; 2019. &#8211; S\u1ed1 1. &#8211; Tr. 24-29.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u1eabn nh\u1eadp &#13; D\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m kh\u00f4ng m\u1edbi nh\u01b0ng ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a khi ti\u1ebfp c\u1eadn d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. M\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00ednh th\u1ee9c v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u m\u1edf v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00e1 m\u1edbi m\u1ebb. Ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a cho r\u1eb1ng: \u201cD\u1eef li\u1ec7u m\u1edf l\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":856,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc-nghiep-vu-tt-tv"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=855"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/855\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/media\/856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lib.new88088.net\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}